Điều gì đang âm thầm tạo nên con người bạn?

Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao cùng đứng trước một sự việc nhưng mỗi người lại nhìn thấy một thế giới hoàn toàn khác nhau?

Một cơn mưa - có người thấy lãng mạn, có người thấy buồn, có người chỉ lo đường sẽ ngập.

Hay như trong trading.

Cùng một biểu đồ, cùng một cây nến, cùng một thời điểm - có người nhìn thấy cơ hội mua, có người nhìn thấy tín hiệu bán, có người lại bình thản đóng máy tính vì thấy chẳng có gì để giao dịch.

Điều gì tạo nên sự khác biệt ấy? Là thị trường khác nhau? Hay là người đang nhìn thị trường khác nhau?

Có lẽ, câu trả lời không nằm ở thế giới bên ngoài, mà nằm ở chính tâm của mỗi người.

Trong Đại Thừa Khởi Tín Luận, có hai khái niệm rất sâu sắc nhưng cũng rất khó hiểu: Bất tư nghị huân và Bất tư nghị biến.

Nếu bỏ qua những thuật ngữ Phật học, hai khái niệm này đang nói về một điều vô cùng gần gũi:

Con người chúng ta được hình thành như thế nào, và từ con người ấy, thế giới mà ta đang sống được hiện ra ra sao.

Chữ Huân trong tiếng Hán có nghĩa là xông ướp (thấm).

Hãy tưởng tượng bạn bước vào một căn phòng đang đốt trầm.

Bạn không cầm nén hương trên tay, cũng không cố gắng lưu giữ mùi hương.

Nhưng chỉ cần ngồi ở đó đủ lâu, khi bước ra ngoài, quần áo của bạn đã mang theo mùi trầm.

Không ai làm điều đó, nó xảy ra một cách tự nhiên.

Đó chính là “Huân”.

Cuộc sống của chúng ta cũng diễn ra như vậy.

Không chỉ quần áo mới biết thấm mùi hương. Tâm của chúng ta cũng như vậy.

Mỗi lời nói ta nghe, mỗi cuốn sách ta đọc, mỗi người ta gặp, mỗi lần nổi giận, mỗi lần tha thứ, mỗi lần tham lam.

Hay mỗi lần biết cúi đầu nhận lỗi.

Tất cả đều đang âm thầm thấm vào tâm.

Chúng ta có thể nghĩ một lần nóng giận thì có gì đáng kể, một lần ích kỷ thì cũng chẳng sao, một lần nói dối chắc vẫn ổn.

Nhưng tâm không vận hành theo cách đó.

Tâm giống như mảnh đất.

Mỗi suy nghĩ là một hạt giống.

Một hạt đúng là rất nhỏ, nhưng hàng nghìn hạt sẽ tạo nên cả một khu rừng.

Một đứa trẻ lớn lên trong một gia đình đầy yêu thương thường rất dễ tin vào con người.

Một đứa trẻ lớn lên trong sự chỉ trích lại rất dễ nghi ngờ chính mình.

Không ai ngồi dạy đứa trẻ ấy: “Hãy trở thành người tự ti.”

Nhưng từng câu nói, từng ánh mắt, từng cách đối xử đã âm thầm huân tập vào tâm nó.

Hay một trader.

Ngày đầu tiên mở biểu đồ, tất cả chỉ là những cây nến xanh đỏ.

Sau hàng nghìn giờ quan sát, chỉ cần nhìn lướt qua, họ đã cảm nhận được nhịp điệu của thị trường.

Không phải vì họ sinh ra đã có khả năng ấy mà vì hàng nghìn giờ quan sát đã âm thầm huân tập vào nhận thức.

Chúng ta cũng đều đang được huân như thế, từng ngày, từng giờ.

Chỉ khác một điều.

Hầu hết chúng ta không hề biết.

Bất tư nghị Huân #

“Bất tư nghị” không phải là điều gì thần bí. Chỉ là quá trình ấy diễn ra âm thầm đến mức ta gần như không nhận ra. Chúng ta chỉ nhìn thấy kết quả, còn điều đã tạo nên kết quả ấy thì rất khó dùng suy nghĩ thông thường để thấy hết.

Bạn gặp một người rất điềm tĩnh.

Bạn hỏi:

“Tại sao anh ấy bình an như vậy?”

Có thể vì tuổi thơ.

Có thể vì những lần vấp ngã.

Có thể vì nhiều năm đọc sách.

Có thể vì từng chịu khổ nên biết thương người.

Có thể vì một người thầy đã xuất hiện đúng lúc.

Không ai có thể chỉ ra một nguyên nhân duy nhất.

Bởi con người là kết quả của vô số lần được “xông ướp (thấm)” trong suốt cuộc đời.

Điều ta nhìn thấy chỉ là kết quả còn quá trình thì gần như vô hình.

Đó chính là Bất tư nghị Huân.

Bất tư nghị Biến #

Nếu Huân là gieo hạt thì Biến là lúc hạt giống ấy nở thành cả một thế giới (hiện tượng).

Ba người cùng đứng dưới cơn mưa.

Một người yêu đời thấy mưa thật đẹp.

Một người vừa thất tình thấy mưa thật buồn.

Một người nông dân lại mừng vì ruộng đồng đang cần nước.

Cơn mưa không thay đổi, điều thay đổi là tâm.

Chính tâm đã “biến” cơn mưa thành ba thế giới khác nhau.

Thế giới mà ta đang sống không hoàn toàn là thế giới bên ngoài #

Có một câu nói rất hay:

Chúng ta không nhìn thế giới như nó vốn là. Chúng ta nhìn thế giới như chính mình đang là.

Một người luôn mang nhiều tổn thương thường rất dễ nhìn thấy sự phản bội.

Một người sống trong lòng biết ơn lại dễ nhận ra những điều đáng quý.

Không phải cuộc đời thiên vị ai mà là tâm đang phản chiếu cuộc đời theo cách của chính nó.

Đó là ý nghĩa sâu xa của Bất tư nghị Biến.

Huân và Biến và vòng lặp không hồi kết #

Một người từng nhiều lần bị phản bội.

Ban đầu với mỗi một lần phản bội chỉ là một ký ức, một hạt giống.

Ký ức ấy dần huân thành sự nghi ngờ.

Sau này gặp ai, họ cũng khó tin tưởng.

Sự nghi ngờ ấy khiến các mối quan hệ trở nên căng thẳng.

Khi người khác rời đi, họ lại càng tin rằng:

“Mình đã đúng. Không ai đáng tin cả.”

Một niềm tin mới được tạo ra.

Lại tiếp tục huân vào tâm.

Cứ như vậy, Huân sinh ra Biến.

Biến lại tiếp tục Huân.

Đó là vòng lặp mà phần lớn chúng ta đang sống trong đó.

Nhưng nếu chỉ có vô minh, làm sao con người biết muốn quay về? #

Đây là điều mình thấy thật đẹp trong Đại Thừa Khởi Tín Luận.

Nếu vô minh cứ không ngừng huân tập, nếu những thói quen cũ cứ mãi kéo ta đi, thì tại sao vẫn có người một ngày nào đó chợt muốn sống khác?

Tại sao có người sau rất nhiều đau khổ lại không chọn oán hận, mà chọn tha thứ?

Tại sao có người đang chạy theo danh vọng bỗng cảm thấy tất cả đều trống rỗng?

Tại sao có người chưa từng học Phật, nhưng khi đọc một đoạn kinh hay nhìn thấy một hành động đầy từ bi, trong lòng lại bỗng rung động?

Nếu chỉ có vô minh, có lẽ những điều ấy sẽ không bao giờ xảy ra.

Luận nói rằng, bên cạnh vô minh huân tập, còn có một sự huân tập khác.

Đó là Chân Như huân tập.

Nghe thì có vẻ rất cao siêu.

Nhưng thật ra với hình ảnh đơn giản từ mặt trời phía sau những tầng mây mà chúng ta thấy hàng ngày.

Có những ngày mây dày đến mức ta tưởng mặt trời đã biến mất.

Nhưng sự thật là mặt trời chưa từng rời đi… Bởi chỉ cần mây mỏng đi một chút ánh sáng sẽ lập tức hiện ra.

Chân Như cũng vậy.

Bản tính trong sáng, bình an và giác ngộ vốn luôn có nơi mỗi người.

Nó chỉ tạm thời bị che khuất bởi những lớp vô minh tích lũy từ rất lâu.

Chân Như không kéo ta về, cũng không ép ta phải thay đổi. Nó chỉ luôn ở đó, như mặt trời vẫn luôn tỏa sáng phía sau tầng mây. Chỉ cần vô minh mỏng đi một chút, ta sẽ tự nhiên nhớ ra con đường trở về.

Đôi khi chỉ là một khoảnh khắc rất ngắn.

Là lúc nhìn thấy một người đau khổ, lòng tự nhiên mềm lại.

Là khi đứng trước biển, trước núi, trước mẹ thiên nhiên hay đơn giản chỉ là khoảnh khắc với bữa cơm gia đình, ta bỗng cảm thấy có điều gì đó quan trọng hơn tất cả những bon chen hằng ngày.

Những khoảnh khắc ấy thường rất nhẹ, nhẹ đến mức ta tưởng chỉ là cảm xúc thoáng qua.

Nhưng biết đâu, đó chính là bản tâm đang khẽ lên tiếng.

Có lẽ, đó chính là ý nghĩa đẹp nhất của Chân Như huân tập.

Có một câu mình rất thích:

Điều chúng ta lặp lại mỗi ngày sẽ âm thầm tạo nên con người của chúng ta. Và chính con người ấy sẽ quyết định thế giới mà chúng ta đang nhìn thấy.

Đó chính là mối liên hệ giữa Huân và Biến.

Nhưng điều đẹp hơn cả là, bên dưới tất cả những lớp vô minh ấy, vẫn luôn có một phần trong ta chưa từng bị tổn thương, chưa từng bị ô nhiễm, cũng chưa từng rời đi.

Giống như mặt biển.

Gió có thể nổi lên, sóng có thể dữ dội, bọt nước có thể phủ kín mặt biển.

Nhưng bản chất của sóng vẫn là nước.

Nước chưa từng trở thành thứ gì khác.

Có lẽ, điều chúng ta cần làm không phải là làm cho sóng biến mất hay đi tìm một bản ngã tốt hơn, mà là từng ngày gỡ bỏ những lớp bụi đang che phủ bản tâm vốn đã trong sáng của mình.