Chiếc Gương Thần

Có những câu chuyện đọc xong rồi sẽ nhanh chóng bị lãng quên nhưng cũng có những câu chuyện chỉ vài trang giấy, lại khiến ta mang theo rất lâu. Không phải vì cốt truyện quá đặc biệt mà vì ở một thời điểm nào đó trong cuộc đời, ta bất chợt thấy chính mình ở trong đó.

“Cửa Tùng đôi cánh gài” của thiền sư Thích Nhất Hạnh là một câu chuyện như vậy, khi mình tình cờ đọc được.

Điều đặc biệt không nằm ở chính câu chuyện mà ở việc mình đọc được nó đúng vào một giai đoạn rất đặc biệt của cuộc đời.

Một giai đoạn có nhiều bước ngoặt!

Khi mình bắt đầu nhìn rõ hơn con đường mình muốn đi - Một con đường không còn chỉ xoay quanh trading.

Mà còn là hành trình trưởng thành cùng những trải nghiệm của chính mình, có được một cộng đồng nhỏ, đồng hành cùng những người có chung chí hướng và cùng nhau trưởng thành.

Cám ơn trời đất vì đã cho mình cơ duyên gặp câu chuyện này ở ngay thời điểm mình phải đứng trước nhiều khó khăn, nhiều lựa chọn, nhiều kỳ vọng và cũng nhiều cám dỗ.

Ban đầu, mình chỉ nghĩ đây là một truyện ngắn mang màu sắc thiền học, pha chút kiếm hiệp. Nhưng càng soi chiếu vào chính hoàn cảnh của mình, mình càng thấy nể phục thiền sư vì một câu chuyện mà đằng sau đó là nhiều sự sâu sắc đến vậy.

Đọc xong, mình không có cảm giác vừa học được thêm một triết lý, mình chỉ thấy lòng mình lặng đi nhiều!!!

Bởi mình nhận ra, điều chàng dũng sĩ phải đối diện trong câu chuyện cũng chính là điều mà bất kỳ ai bước vào cuộc đời đều sẽ gặp.

Có người gặp nó khi bước vào kinh doanh.

Có người gặp nó khi nắm trong tay quyền lực.

Có người gặp nó khi theo đuổi nghệ thuật.

Có người gặp nó trên con đường tu tập.

Và cũng có người gặp nó khi bước vào thị trường tài chính.

Có lẽ vì vậy, mình muốn viết lại những suy ngẫm này với mục đích duy nhất như một lời nhắc dành cho chính mình.

Để những năm tháng giông bão phía trước, nếu “một hay nhiều” ngày nào đó mình cũng vô tình đi lạc… vẫn còn nhớ đường quay về.

Người dũng sĩ và hai bảo vật #

Câu chuyện kể về một chàng dũng sĩ được sư phụ nuôi dạy trên núi cao. Sau nhiều năm khổ luyện, chàng mang trong mình một lý tưởng rất đẹp: Xuống núi, dùng khả năng của mình để diệt trừ yêu quái và phụng sự nhân gian.

Biết học trò vẫn chưa thật sự đủ độ chín để bước vào cõi đời đầy bụi bặm, sư phụ vẫn để chàng lên đường.

Trước lúc chia tay, người trao cho chàng hai bảo vật.

Một là Trảm Yêu Kiếm, dùng để hàng phục yêu ma quỷ quái.

Hai là Mê Ngộ Cảnh – chiếc gương thần có thể soi rõ chính tà, thiện ác.

Những ngày đầu xuống núi, chiếc gương thần giúp chàng nhận ra yêu quái đang đội lốt con người dù cho có biến hoá tinh vi tới nhường nào.

Nhờ Mê Ngộ Cảnh, chàng nhìn rõ tất cả.

Nhờ Trảm Yêu Kiếm, chàng chiến thắng hết lần này đến lần khác.

Danh tiếng của chàng vang xa, người người kính trọng.

Ai cũng xem chàng là biểu tượng của chính nghĩa.

Đọc đến đây, có lẽ ai cũng nghĩ câu chuyện sẽ tiếp tục bằng những thử thách / chiến công mới của chàng dũng sĩ.

Nhưng không, bi kịch của con người thường không bắt đầu từ thất bại.

Nó bắt đầu từ thành công.

Không ai bước vào cuộc đời với mong muốn trở thành một người xấu.

Một doanh nhân khi khởi nghiệp thường chỉ muốn tạo ra giá trị.

Một người làm nghệ thuật ban đầu chỉ muốn sáng tạo.

Một người bước vào nghề giáo chỉ mong truyền đạt những kiến thức hay tới học trò.

Một người tu hành chỉ mong tìm được sự bình an.

Và một trader cũng chỉ đơn giản mong tìm được tự do từ thị trường.

Rất hiếm ai bắt đầu với ý nghĩ sẽ trở nên tham lam, kiêu ngạo hay đánh mất chính mình.

Nhưng rồi cuộc đời không thay đổi chúng ta chỉ bằng những biến cố lớn, nó thay đổi chúng ta bằng những điều rất nhỏ.

Những lời khen.

Những thành công liên tiếp.

Những lần được công nhận.

Những vai trò mới.

Những kỳ vọng mà người khác đặt lên vai mình.

Và cả những kỳ vọng do chính mình tạo ra.

Đó là điều xảy ra với chàng dũng sĩ.

Ban đầu, chàng chiến đấu vì muốn bảo vệ người khác. Nhưng sau nhiều năm, chàng dần say mê cảm giác chiến thắng hơn là ý nghĩa của sự phụng sự. Chàng bắt đầu thích cảm giác mình quan trọng.

Mình là người cứu đời. Mình là người đứng về phía chính nghĩa.

Trong khi mải mê nhìn ra bên ngoài để tìm yêu quái, chàng không nhận ra rằng một hạt giống khác đang âm thầm lớn lên trong chính mình.

Đó là bản ngã.

Nó không xuất hiện trong một đêm - Nó lớn dần lên sau mỗi chiến thắng.

Sau mỗi lời tung hô, sau mỗi lần cảm thấy mình đúng.

Và có lẽ… đó mới là con quỷ khó nhận ra nhất.

Điều thay đổi con người một cách âm thầm #

Mình cảm nhận thực sự rằng sự tinh tế ở đây là việc thiền sư đưa vào những khái niệm mà nếu mới tiếp cận, chúng ta có thể thấy khá khó hiểu, nhưng dưới thông điệp của 1 câu chuyện, điều này có thể khiến chúng ta cảm nhận dễ dàng hơn bao giờ hết, đó chính là 2 khái niệm nằm trong Phật Giáo.

Bất tư nghị huân. Bất tư nghị biến.

Nếu diễn đạt theo cách đời thường, mình hiểu nó như thế này.

Con người luôn được nuôi dưỡng bởi những gì mình tiếp xúc mỗi ngày. Và rồi, chính những điều ấy sẽ âm thầm thay đổi mình.

Không cần một cú sốc. Không cần một biến cố. Chỉ cần lặp lại đủ lâu.

Điều đáng sợ nhất là… sự thay đổi ấy diễn ra rất tự nhiên.

Rất hợp lý. Đến mức chính mình cũng không nhận ra.

Giống như chiếc áo trắng mặc mỗi ngày giữa khói bụi.

Nó ngả màu từng chút một.

Người mặc vẫn thấy nó bình thường.

Chỉ người đứng ngoài mới nhận ra chiếc áo ấy không còn trắng như trước.

Có lẽ cuộc đời của mỗi người cũng vậy.

Chúng ta không chỉ sống trong môi trường.

Chúng ta đang được môi trường huân tập mỗi ngày.

Điều ấy không hoàn toàn xấu.

Bởi nếu vô minh có thể huân tập con người, thì điều thiện cũng có thể.

Nếu danh lợi có thể nuôi lớn bản ngã, thì lòng từ bi cũng có thể nuôi lớn sự tỉnh thức.

Có lẽ, vấn đề chưa bao giờ nằm ở môi trường bởi môi trường vốn vẫn là như vậy!

Điều quan trọng là giữa tất cả những điều đang âm thầm huân tập mình mỗi ngày… mình còn nhớ cầm chiếc Mê Ngộ Cảnh lên hay không.

Khi thị trường trở thành Mê Ngộ Cảnh #

Có một điều mình cảm thấy thú vị.

Rất nhiều người nghĩ rằng trading là hành trình học cách đọc thị trường.

Nhưng đi đủ lâu, mình cảm thấy… thị trường chưa bao giờ chỉ dạy chúng ta về giá.

Nó dạy chúng ta về chính mình.

Đúng là mỗi cây nến phản ánh về giá.

Nhưng mỗi quyết định của chúng ta lại phản ánh nội tâm.

Một lệnh vào quá sớm có thể không phải vì phân tích sai - mà vì nôn nóng.

Một lệnh giữ quá lâu có thể không phải vì hệ thống - mà vì tham.

Một lệnh không dám vào có thể không phải vì thiếu tín hiệu - mà vì nỗi sợ sau chuỗi thua trước đó.

Thị trường không tạo ra những cảm xúc ấy, nó chỉ khiến chúng hiện rõ hơn với mỗi bản thân chúng ta.

Giống như Mê Ngộ Cảnh - Nó không tạo ra yêu quái. Nó chỉ phản chiếu những gì vốn đã tồn tại.

Có lẽ vì vậy mà mình luôn tin rằng:

Một trader không thực sự giao dịch với thị trường.

Một trader đang giao dịch với chính mình.

NGHỀ ALERTER #

Vốn dĩ trader đã là 1 nghề chịu áp lực từ khá nhiều phía: Thị trường, Gia đình, Xã hội, …

Nhưng alerter còn là 1 bản nâng cấp, phải đối diện với nhiều áp lực hơn trong cùng một lúc.

Áp lực từ thị trường.
Áp lực từ cộng đồng.
Áp lực từ trách nhiệm.
Và cả áp lực từ chính hình ảnh của mình.
...

Mỗi ngày mở phiên giao dịch. Điều đầu tiên mà mọi người trong phòng hỏi thường không phải là:

"Hôm nay thị trường có cơ hội không?"
Mà là:
"Hôm nay có lệnh không?"

Thoạt nghe, đó chỉ là một câu hỏi rất bình thường nhưng lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Nó sẽ trở thành một sự huân tập. Một áp lực vô hình.

Một trader hoàn toàn có thể đóng máy và không giao dịch nếu hệ thống chưa cho cơ hội.

Nhưng với một alerter, việc nói:

Hôm nay chúng ta không có lệnh!

đôi khi còn khó hơn cả việc vào một giao dịch.

Bởi sau câu nói ấy là rất nhiều suy nghĩ.

Liệu mọi người có thất vọng?
Liệu họ có nghĩ mình không đủ giỏi?
Liệu họ có tìm đến một nơi khác có nhiều tín hiệu hơn?

Thế là rất dễ xuất hiện một tiếng nói khác trong tâm.

"Cố tìm thêm một setup nữa đi."
"Có lẽ vẫn trade được."
"Chắc không sao đâu."

Và chỉ cần hạ tiêu chuẩn của hệ thống xuống một chút.

Một setup 8 điểm sẽ trở thành 7 điểm.
Một setup 7 điểm sẽ được tự thuyết phục thành 8 điểm.

Không phải vì thiếu kiến thức.

Mà vì áp lực cần phải tạo ra hành động!

Vòng lặp nguy hiểm bắt đầu #

Muốn có thêm người đồng hành - Cần tạo ra kết quả.

Muốn chứng minh kết quả - Cần những bảng PnL đẹp.

Muốn có PnL đẹp - Cần nhiều lệnh thắng.

Muốn nhiều lệnh thắng - Bắt đầu sợ thua.

Và khi bắt đầu sợ thua… ta không còn giao dịch theo hệ thống nữa.

Ta bắt đầu giao dịch để bảo vệ hình ảnh của chính mình.

Đó là một vòng lặp hết sức vi tế.

Ban đầu, mình nghĩ mình đang phục vụ khách hàng, mang lại giá trị.

Nhưng rồi, lúc nào không hay, mình bắt đầu phục vụ kỳ vọng của họ.

Một lệnh thắng không chỉ mang lại lợi nhuận - Nó mang lại sự tung hô.
Một lệnh thua không chỉ làm giảm tài khoản - Nó làm lung lay sự tin tưởng.
Một tháng lợi nhuận tốt không chỉ là kết quả của hệ thống - Nó còn trở thành công cụ để thu hút thêm nhiều người.

Thế là thị trường không còn là nơi thực hành xác suất, nó dần trở thành một sân khấu.

Và người alerter từ đây không còn giao dịch với thị trường.

Họ đang giao dịch với KPI.
Với số người theo dõi.
Với những bảng PnL.
Với winrate.
Với nỗi sợ bị đánh giá.

Điều đáng sợ là… tất cả những điều ấy đều bắt đầu từ một mong muốn nghe có vẻ rất đẹp: “Muốn giúp người khác.”

Nhưng nếu không đủ tỉnh thức chính mong muốn ấy lại trở thành nơi bản ngã tìm được một chiếc áo rất đẹp để khoác lên mình.

Nó không còn nói: "Tôi muốn nổi tiếng."
Nó nói: "Tôi muốn giúp nhiều người hơn."

Nó không còn nói: "Tôi muốn được công nhận."
Nó nói: "Tôi phải giữ uy tín."

Đó là lý do mình thấy nghề alerter không chỉ là một công việc.

Nó là một sự tu tập.

Không phải vì phải giao dịch giỏi hơn.

Mà vì mỗi ngày đều phải đối diện với những cám dỗ mà rất ít người nhìn thấy.

Cám dỗ của danh tiếng.
Cám dỗ của sự công nhận.
Cám dỗ của việc luôn phải đúng.
Và cám dỗ lớn nhất là quên mất lý do ban đầu mình bước vào con đường này.

Trong câu chuyện, sau bảy năm trở về núi. Chàng dũng sĩ cùng sư đệ soi Mê Ngộ Cảnh xuống mặt nước.

Bên cạnh hình ảnh hiên ngang của mình chàng nhìn thấy một con quỷ dữ.

Đó có lẽ là khoảnh khắc đau đớn nhất, khiến chàng dũng sĩ dù mạnh mẽ tới đâu cũng không chịu nổi mà ngất đi.

Không phải vì chàng mang yêu khí.

Mà vì chàng nhận ra… mình đã trở thành chính thứ mà mình từng chống lại.

Mình nghĩ, mỗi người rồi cũng sẽ có một khoảnh khắc như vậy. Không nhất thiết là trong trading.

Có thể là một ngày nào đó, khi nhìn lại.

Ta nhận ra mình không còn giao dịch vì kỷ luật - Mà vì tiền.
Không còn chia sẻ vì muốn đồng hành - Mà vì muốn được công nhận.
Không còn xây dựng cộng đồng - Mà đang xây dựng hình ảnh.

Khoảnh khắc ấy chắc chắn sẽ rất đau.

Bởi toàn bộ hình ảnh mà ta từng tin về chính mình bỗng lung lay.

Nhưng cũng có lẽ… đó là món quà lớn nhất.

Bởi chỉ khi nhìn thấy con quỷ trong chính mình.

Ta mới biết mình vẫn còn đường để quay về.

Người sư đệ #

Nếu chỉ dừng lại ở khoảnh khắc chàng dũng sĩ nhìn thấy yêu khí trong chính mình, có lẽ Cửa Tùng đôi cánh gài chỉ là một câu chuyện buồn.

Nhưng thiền sư Thích Nhất Hạnh không kết thúc câu chuyện ở đó.

Điều làm mình xúc động nhất lại là hình ảnh ẩn dụ của người sư đệ.

Khi thấy đại huynh mang yêu khí.

Người không phán xét.
Không rút kiếm.
Không gọi đó là phản bội.
Không xem đại huynh là kẻ thù.

Chỉ lặng lẽ bước tới.
Đỡ chàng đứng dậy.
Phủi lớp sương còn vương trên áo.
Và dìu chàng trở về núi.

Đó là một hình ảnh rất đẹp.

Bởi khi một con người đủ can đảm nhìn thấy bóng tối trong chính mình.

Họ đã đau đớn lắm rồi.

Điều họ cần không phải là thêm một bản án.

Điều họ cần là một con đường để quay về.

Có lẽ… đó mới là tinh thần của từ bi và sự yêu thương.

Từ bi không phải là bao che cho sai lầm.

Mà là vẫn tin rằng, bên dưới tất cả những lớp bụi mà cuộc đời phủ lên, mỗi con người đều còn một phần rất trong trẻo.

Chẳng ai có thể sống giữa cuộc đời mà không bị huân tập.

Mỗi vai trò mình đảm nhận đều đang âm thầm thay đổi mình.

Làm con.
Làm cha.
Làm chồng.
Làm trader.
Làm người viết.
Làm người đồng hành.

Mỗi ngày đều có thêm một chút trách nhiệm.
Một chút kỳ vọng.
Một chút thành công.
Một chút thất bại.

Và tất cả đều đang lặng lẽ định hình con người mình.

Điều đó không có gì đáng sợ. Điều đáng sợ là mình không biết mình đang thay đổi.

Có lẽ vì vậy mà người tu không phải là người trốn khỏi cuộc đời.

Mà là người luôn biết quay về quan sát chính mình.

Trading cũng vậy.

Thị trường không phải nơi để chứng minh mình giỏi.

Nó là nơi để thấy mình còn yếu ở đâu.

Viết lách cũng vậy.

Không phải để được nhiều người tán thưởng.

Mà để nhắc mình sống thật với những điều mình tin.

Và nếu một ngày mình thật sự trở thành một người đồng hành cùng người khác.

Thì điều quan trọng nhất có lẽ cũng không phải là mình giúp được bao nhiêu người.

Mà là sau tất cả… mình có còn giữ được tâm ban đầu hay không.

Mê Ngộ Cảnh #

Nếu phải nói về 1 hình ảnh, Mê Ngộ Cảnh chính là bảo bối mà mình suy nghĩ mãi.

Chắc chắn ngoài đời thực sẽ không có một chiếc gương thần nào cả.

Nhưng có lẽ ai cũng nên sắm cho mình một chiếc “Mê Ngộ Cảnh”.

Đó có thể là một khoảng lặng cuối ngày.

Là vài dòng nhật ký.
Là một buổi thiền.
Là một người bạn đủ chân thành để nói với mình sự thật.

Tâm ban đầu #

Có một câu nói mình rất thích:

“Sơ tâm bất khả đắc.”

Tâm ban đầu là thứ quý giá nhất nhưng cũng là thứ dễ đánh mất nhất.

Không phải vì cuộc đời quá xấu mà vì cuộc đời quá nhiều điều hấp dẫn.

Danh tiếng.

Tiền bạc.

Sự công nhận.

Quyền lực.

Thậm chí… cả những lý tưởng rất đẹp.

Đều có thể trở thành nơi bản ngã trú ngụ.

Thay lời kết #

Có lẽ rồi ai trong chúng ta cũng sẽ có một ngày đứng trước Mê Ngộ Cảnh của riêng mình.

Có thể là sau một thất bại.

Sau một thành công rất lớn.

Sau một biến cố.

Hay đơn giản chỉ là một đêm rất yên tĩnh, khi nhìn lại chính mình.

Khoảnh khắc ấy có thể sẽ rất đau bởi ta phải đối diện với con người thật mà mình đã né tránh từ rất lâu.

Nhưng cũng chính từ khoảnh khắc ấy… sự tỉnh thức bắt đầu.

Bởi người đáng sợ nhất không phải là người mang bóng tối trong tâm.

Mà là người mang bóng tối… mà suốt đời không bao giờ nhận ra nó.

Thị trường sẽ tiếp tục vận động.

Cuộc đời cũng sẽ tiếp tục huân tập mỗi chúng ta.

Mình không thể chọn một cuộc đời không có cám dỗ.

Nhưng có lẽ mình luôn có thể chọn một điều.

Đó là đừng quên cầm chiếc Mê Ngộ Cảnh lên.

Không phải để soi xem ai đúng, ai sai.

Không phải để tìm yêu quái giữa cuộc đời.

Mà để mỗi ngày, trước khi đi ngủ, có thể bình thản nhìn vào chính mình và tự hỏi:

Hôm nay, mình có còn là người đã bước xuống núi năm nào không?

Nếu câu trả lời vẫn là “có”.

Có lẽ… đó đã là một thành tựu rất lớn của đời người.